بتن ریزی یکی از حساس ترین و مهمترین مراحل اجرای سازه های بتنی است. کیفیت نهایی یک سازه بتنی نه تنها به مقاومت خود بتن، بلکه به نحوه صحیح حمل، ریختن، تراکم و پرداخت آن بستگی دارد. هرگونه سهل انگاری در این فرآیند گاهاً منجر به ایجاد ناهمگنی، حباب های هوا، ترک خوردگی و در نهایت کاهش چشمگیر عمر مفید سازه می شود. استفاده از تجهیزات لازم استفاده از بتن که کیفیت بالایی داشته باشند، نیز در افزایش عمر مفید بتن تاثیر به سزایی دارد. در این مقاله به معرفی تجهیزات مورد نیاز برای انجام بتن ریزی و سایر نکات لازم در این زمینه خواهیم پرداخت.
جهت کسب اطلاعات بیشتر کلیک کنید
ابزار ها و تجهیزات لازم استفاده از بتن
سازندگان برای انجام بتن ریزی به تجهیزات لازم استفاده از بتن نیازمند هستند. بتن ریزی به فرآیند انتقال بتن تازه تولید شده در کارخانه یا محل پروژه به درون قالب ها یا محل نهایی مورد نظر در سازه گفته می شود. این فرآیند شامل مراحل تخلیه، پخش کردن، تراکم و پرداخت سطح نهایی بتن می باشد. هدف از بتن ریزی صحیح، دستیابی به یک توده بتن یکپارچه، متراکم، عاری از حفره و با چسبندگی کامل به آرماتورها و قالب هست. برای انجام یک بتن ریزی اصولی، به مجموعه ای از ابزارها و تجهیزات نیاز می باشد که هر کدام نقش مشخصی دارند:
1. میکسر بتن:
دستگاهی است که برای مخلوط کردن سیمان، آب، سنگدانه و مواد افزودنی به منظور تولید یک مخلوط همگن از آن استفاده می گردد. انواع آن شامل میکسرهای ثابت برای کارخانه ها و میکسرهای متحرک برای سایر پروژه ها می باشد. این دستگاه با چرخش یک محفظه (دیگ) یا پره های داخلی، مواد را به طور مداوم در حال حرکت نگه داشته و از جدا شدن دانه ها جلوگیری می کند.
2. ابزارهای پرداخت سطح:
از دیگر تجهیزات لازم استفاده از بتن شامل ماله دستی و ماله پروانهای، شمشه برای تراز کردن اولیه و کیسه یا برس برای ایجاد بافت سطحی هستند.
3. ویبراتور بتن:
دستگاهی برای تراکم بتن و خارج کردن حباب های هوای محبوس شده در آن بوده که انواع اصلی آن شامل ویبراتورهای داخلی و ویبراتورهای خارجی هستند. ویبراتور بتن دستگاهی است که با ایجاد لرزش های مکانیکی با فرکانس بالا، باعث کاهش اصطکاک بین ذرات بتن و افزایش روانی موقت آن می شود. این لرزش باعث می شود حباب های هوای محبوس شده در بتن به سطح آمده و خارج شوند و در نتیجه بتن متراکم تر و چگال تر شود. همچنین ویبره باعث می شود بتن به راحتی در تمام زوایا و گوشه های قالب جریان یابد و اطراف آرماتورها را به طور کامل احاطه کند.
4. تجهیزات انتقال بتن:
وسایلی هستند که بتن را از محل تولید یا میکسر به محل ریختن منتقل می کنند. شامل دامپر، نوار نقاله، پمپ بتن و جرثقیل با باکت می شود.
5. قالب ها از دیگر تجهیزات لازم استفاده از بتن:
ساختارهای موقتی چوبی، فلزی یا پلاستیکی که بتن تازه را تا زمان بسته شدن در شکل و اندازه مورد نظر نگه می دارند.
6. تجهیزات جانبی:
که شامل چکش، انبردست، تراز، شیلنگ آب و وسایل ایمنی مثل کلاه، دستکش، چکمه هستند.
دستگاه های انتقال دهند مهمترین تجهیزات لازم استفاده از بتن
انتقالدهنده های بتن، از جمله تجهیزات لازم استفاده از بتن هستند که بتن تازه را از محل تولید به محل نهایی ریختن در قالب منتقل می کنند. انتخاب نوع انتقال دهنده به عواملی مانند فاصله، ارتفاع، حجم بتن ریزی و دسترسی به محل بستگی دارد. مهمترین انواع این وسایل عبارتند از:
- دامپر، که وسیله نقلیه کوچک و چرخ داری است که برای حمل بتن در مسافت های کوتاه و در داخل کارگاه استفاده می شود.
- پمپ بتن، که رایج ترین روش برای بتن ریزی در ارتفاع و مسافت های طولانی. بتن را از طریق یک شلنگ یا لوله با فشار پمپاژ می کند.
- نوار نقاله، که برای انتقال مداوم بتن در مسافت های افقی یا شیب دار استفاده می گردد.
- باکت و جرثقیل، که روشی سنتی که در آن بتن در یک ظرف مخصوص ریخته شده و توسط جرثقیل به محل ریختن منتقل می شود.
ویژگی ها و موارد استفاده از تجهیزات لازم استفاده از بتن
در فرآیند بتن ریزی و پرداخت ابزار آلات و تجهیزات لازم استفاده از بتن نقش مهمی در کیفیت انجام کار دارند. در هر یک از مراحل انجام بتن ریزی، نقش این تجهیزات توضیح داده شده است:
- در مرحله اول قالب ها از نظر استحکام، آب بندی و تمیزی و نیز قرارگیری صحیح مورد بررسی قرار می گیرند.
- مرحله بعد استفاده از آرماتورها می باشد که باید به صورت یکنواخت و در لایههای با ضخامت مشخص ریخته شود تا ویبره به خوبی انجام شود.
- بلافاصله پس از ریختن هر لایه، ویبراتور داخلی به صورت عمودی و با فاصله مناسب وارد بتن می شود.
- پس از پر شدن قالب، سطح بتن با استفاده از یک شمشه، که تجهیزات لازم استفاده از بتن می باشد، تراز و صاف می شود.
- پس از تبخیر بخشی از آب، سطح بتن با ماله دستی یا ماله پروانه ای صاف و یکدست می شود. این کار ممکن است در چند مرحله انجام شود.
- سپس برای ایجاد اصطکاک یا زیبایی، بافت مورد نظر با برس، جارو یا قالب های مخصوص روی سطح ایجاد می شود.
تجهیزات لازم استفاده از بتن برای قالب بندی و انتقال بتن
قالب بندی به معنای ساختار موقتی بوده که بتن تازه را در خود نگه می دارد تا به شکل و ابعاد مورد نظر برسد. قالب ها باید به اندازه کافی مقاوم، بدون نشتی و دارای سطح داخلی صاف باشند. انواع قالب شامل قالبهای چوبی، فلزی و پلاستیکی برای اشکال خاص هستند. روغن کاری سطح داخلی قالب قبل از بتن ریزی برای جلوگیری از چسبیدن بتن ضرورت دارد. انتقال بتن نیز باید با حداقل جدا شدگی دانه ها و افت اسلامپ انجام شود. استفاده از پمپ بتن برای پروژه های بزرگ و با دسترسی سخت و استفاده از دامپر یا باکت برای پروژه های کوچکتر توصیه از جمله دیگر تجهیزات لازم استفاده از بتن هستند. در حین انتقال، باید از توقف طولانی مدت میکسر و شروع گیرش بتن جلوگیری کرد.
نتیجه گیری
انتخاب و استفاده صحیح از تجهیزات لازم استفاده از بتن مانند میکسر، ویبراتور و پمپ بتن، همراه با نیروی کار ماهر و نظارت مهندسی، تضمین کننده یک سازه بتنی با دوام، مقاوم و با کیفیت خواهد بود. بتن ریزی یک عملیات فنی و تخصصی است که موفقیت آن در گرو رعایت دقیق اصول و استانداردها در تمام مراحل و نیز استفاده از ابزار آلات مناسب و با کیفیت خواهد بود. داشتن اطلاعات و آموزش و رعایت این اصول، هزینههای تعمیر و بازسازی در آینده را به شدت کاهش می دهد.
سوالات متداول
مهمترین تجهیزات لازم استفاده از بتن کدام اند؟
از جمله مهمترین این تجهیزات شامل میکسر، ویبراتور، تجهیزات پرداخت و انتقال و نیز قالب ها هستند.
در صورت استفاده نکردن از تجهیزات با کیفیت برای بتن ریزی چه پیامدی دارد؟
استفاده نکردن از تجهیزات با کیفیت سبب کاهش عمر مفید بتن و در نتیجه کاهش عمر سازه خواهد شد.
