انواع تیرچه قابل استفاده در سقف، بسته به نوع سازه، شرایط اجرا و میزان بار وارد بر ساختمان، در گروه های مختلفی قرار می گیرند. نقش اصلی این تیرچه ها، تحمل بار سقف و انتقال آن به ستون ها و دیوارهای باربر است. این قطعات به صورت موازی در کنار یکدیگر قرار می گیرند و فضای میان آن ها با بلوک های سفالی یا سیمانی پر می شود تا سطح یکپارچه سقف شکل بگیرد. انتخاب نوع مناسب از میان گزینه های موجود، در هزینه پروژه، سرعت اجرا، نیاز به شمع بندی و عمر مفید سازه نقش دارد. در این مقاله، به بررسی انواع تیرچه سقفی و موارد استفاده هر کدام می پردازیم.
معرفی انواع تیرچه قابل استفاده در سقف
هر پروژه ساختمانی شرایط مختص خود را دارد و همین موضوع باعث شده است که تیرچه های مختلفی برای کاربردهای متفاوت طراحی شده باشند. برخی از این تیرچه ها در ساختمان های مسکونی به کار می روند و برخی دیگر، برای سازه های صنعتی و سوله ای طراحی شده اند. در ادامه، انواع تیرچه های سقفی را بررسی می کنیم.
1. تیرچه بتنی
تیرچه بتنی، پرکاربردترین گزینه در میان انواع تیرچه قابل استفاده در سقف ساختمان است. این نوع تیرچه از ترکیب بتن و میلگرد تشکیل شده و به همراه بلوک های سفالی یا سیمانی در سقف نصب می شود. تیرچه بتنی به دلیل ساخت پیش ساخته در کارخانه، زمان اجرای پروژه را کاهش می دهد.
از نظر مقرون به صرفه بودن نیز، این نوع تیرچه با استفاده کمتر از فولاد، هزینه ساخت وساز را پایین نگه می دارد. همچنین از دلایلی که باعث می شود این گزینه انتخاب اول مهندسان باشد، می توان به مقاومت بالا در برابر بارهای سقف و ایجاد یک دستی بین بلوک و تیرچه اشاره کرد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر کلیک کنید
2. تیرچه سفالی
یکی دیگر از گونه های رایج از انواع تیرچه قابل استفاده در سقف ساختمان، تیرچه سفالی است. در این تیرچه های بتنی، میلگردها درون قالب سفالی قرار گرفته و سپس بتن ریزی روی آن انجام می شود. این تیرچه از آرماتور فوقانی و دو یا سه آرماتور تحتانی تشکیل شده است که توسط میلگردهای خم شده به صورت زیگزاگی به هم متصل می شوند.
ظاهر این تیرچه شباهت زیادی به تیرچه خرپا دارد، اما از نظر ساختار داخلی و کارایی، دارای تفاوت های مشخصی با آن است. وزن کم این نوع تیرچه و سازگاری بالای آن با بلوک های سفالی، باعث می شود که در بسیاری از پروژه های ساختمانی سنتی مورد استفاده قرار گیرد. عایق بندی صوتی و حرارتی مناسب نیز، از دیگر ویژگی هایی است که این تیرچه را برای ساختمان های مسکونی کاربردی می کند.
3. تیرچه صنعتی
تیرچه صنعتی از نظر ساختار، تفاوت زیادی با سایر تیرچه های بتنی دارد و خرپای فلزی آن با استفاده از جوشکاری نقطه ای ساخته می شود. اجزای این تیرچه به جای انحنا، از طریق لولا به یکدیگر متصل شده اند و دارای ظاهر متفاوتی هستند. ترکیب فولاد و بتن در ساخت تیرچه صنعتی، سبب ایجاد مقاومت و استحکام در آن می شود.
این تیرچه در سازه هایی استفاده می شود که نیاز به دهانه های بزرگ تر و بار سنگین تر دارند. عملکرد تیرچه صنعتی شباهت زیادی به تیرچه بتنی و سفالی سنتی دارد، اما استحکام بیشتری از خود نشان می دهد. به همین دلیل، تیرچه صنعتی یکی از گزینه های مهم در میان انواع تیرچه قابل استفاده در سقف در پروژه های نیمه صنعتی و تجاری، محسوب می شود.
4. تیرچه نیازیت
تیرچه نیازیت یکی از نسل های نوین انواع تیرچه قابل استفاده در سقف است که با آرماتورهای پیش تنیده و بتن مقاوم ساخته می شود. مشخصه اصلی این تیرچه، نسبت استثنایی مقاومت به وزن آن است. نیازیت در مقایسه با تیرچه های بتنی معمولی، تا ۳۰ درصد سبک تر بوده و ظرفیت باربری بیشتری ارائه می دهد.
خودایستایی بالای این نوع تیرچه باعث می شود نیازی به جک گذاری و شمع بندی در زیر سقف نباشد. سرعت اجرای بالا و کاهش نیروی کار مورد نیاز، از مزیت های اصلی این تیرچه است. در سازه هایی که دهانه های بزرگ دارند و امکان شمع بندی محدود است، تیرچه نیازیت گزینه ای مقرون به صرفه خواهد بود.
5. تیرچه فلزی
تیرچه فلزی به عنوان یکی از انواع تیرچه قابل استفاده در سقف، ساختاری کاملا متفاوت نسبت به تیرچه های بتنی دارد و تمام بدنه آن از فولاد ساخته می شود. این نوع تیرچه می تواند به صورت جوش شده، پرچ یا پیچ شده با ستون ها و دیوارهای حمال در تماس قرار گیرد و پوشش روی آن از عایق یا ورق های فلزی تشکیل می شود.
کاربرد اصلی این تیرچه در ساخت سقف سوله ها، انبارهای صنعتی و ساختمان هایی با اسکلت فلزی است. اجرای این نوع تیرچه در مقایسه با تیرچه های بتنی، نیاز به تخصص و تجهیزات جوشکاری بیشتری دارد، اما در عوض استحکام و دوام بالاتری به سازه می بخشد.
در سازه های فولادی، این تیرچه ها به عنوان عضو ثانویه در سیستم کف عمل کرده و تناسب مستقیمی با تیرهای اصلی دارند. استانداردهای AISC و CISC معیارهای طراحی این تیرچه ها را تعیین می کنند. مقاومت کششی فولاد در این تیرچه ها St37 یا St52 است.
مزایا و معایب انواع تیرچه قابل استفاده در سقف
هر کدام از انواع تیرچه قابل استفاده در سقف، در کنار نقاط قوت خود، محدودیت هایی نیز دارند که باید پیش از انتخاب مورد توجه قرار گیرند. در ادامه، این موارد را در قالب جدول مقایسه می کنیم.
| نوع تیرچه | مزایا | معایب |
| تیرچه بتنی | هزینه پایین، اجرای سریع، یکپارچگی مناسب با بلوک | وزن نسبتا بالا نسبت به انواع فلزی |
| تیرچه سفالی | عایق بندی حرارتی و صوتی خوب، وزن کم | حساسیت بیشتر در حمل و نقل و نصب |
| تیرچه صنعتی | استحکام بالا، مناسب دهانه های بزرگ | پیچیدگی بیشتر در ساخت و هزینه بالاتر |
| تیرچه نیازیت | خودایستا، کاهش نیروی کار، اجرای سریع | نیاز به دقت بالا در نصب و تنظیم |
| تیرچه فلزی (تمام فولادی) | مقاومت و دوام بسیار بالا، مناسب سازه های سنگین | اجرای پیچیده تر و نیاز به تجهیزات جوشکاری |
نکات مهم در انتخاب انواع تیرچه سقفی
تیرچه سقفی، بدون در نظر گرفتن شرایط پروژه انتخاب نمی شود. متغیرهایی مثل نوع خاک، بار مرده و زنده طبقات و دهانه آزاد سقف هر کدام بر این تصمیم تاثیرگذار هستند. دارند. در ادامه، نکات مهم در انتخاب انواع تیرچه قابل استفاده در سقف را بررسی می کنیم.
- اگر دهانه سقف بزرگ باشد، بهتر است از تیرچه های صنعتی یا فلزی مستحکم استفاده شود.
- وقتی محدودیت زمانی برای اجرا وجود دارد، تیرچه های خودایستا مثل نیازیت گزینه مناسبی هستند.
- زمانی که هزینه اولویت اصلی پروژه است، تیرچه بتنی معمولی بهترین تعادل را ایجاد می کند.
- با وجود نیاز به عایق بندی حرارتی بالا، تیرچه سفالی می تواند انتخاب مناسبی باشد.
- در صورتی که سازه در معرض بارهای دینامیکی یا لرزشی قرار دارد، تیرچه های فلزی تمام فولادی توصیه می شوند.
- هنگامی که امکان شمع بندی در کارگاه محدود است، استفاده از تیرچه های خودایستا اولویت پیدا می کند.
- اگر کیفیت ساخت کارخانه ای اهمیت دارد، تیرچه های پیش تنیده بتنی گزینه ای مناسب هستند.
جمع بندی
هر یک از انواع تیرچه قابل استفاده در سقف، ویژگی ها و کاربردهای خاص خود را دارند و انتخاب باید بر اساس نوع سازه، بودجه و شرایط اجرایی پروژه صورت گیرد. تیرچه بتنی به عنوان گزینه ای اقتصادی و پرکاربرد، همچنان در صدر انتخاب های مسکونی قرار دارد. تیرچه های فلزی و صنعتی، برای سازه های سنگین و دهانه های بزرگ مناسب تر هستند.
تیرچه نیازیت با قابلیت خودایستایی، سرعت اجرا را افزایش می دهد و در پروژه های با زمان بندی فشرده کارآمد است. تیرچه سفالی نیز به کسانی که به عایق بندی حرارتی و صوتی اهمیت می دهند، پیشنهاد می شود. آنچه در آخر اهمیت دارد این است که هیچ تیرچه ای بدون بررسی شرایط زمین، آب وهوا، بودجه و کاربری ساختمان انتخاب نشود. این تصمیم بر عمر مفید سازه تاثیر دارد.
سوالات متداول
کدام نوع تیرچه برای سقف های با دهانه بزرگ مناسب تر است؟
تیرچه های صنعتی و فلزی به دلیل استحکام بالا، برای دهانه های بزرگ گزینه های بهتری هستند.
آیا تیرچه نیازیت، به شمع بندی نیاز دارد؟
خیر، تیرچه نیازیت خودایستا است و نیازی به شمع بندی زیر سقف ندارد.
کدام یک از انواع تیرچه قابل استفاده در سقف، برای ساختمان های مسکونی اقتصادی تر است؟
تیرچه بتنی معمولی، گزینه ای اقتصادی برای ساختمان های مسکونی است.
