انواع ترک در ساختمان احتمالا نشانه نشست پی، ضعف بتن، تغییرات دمایی، انقباض و انبساط مصالح یا حتی اجرای نادرست سازه هستند. اگر نوع ترک به درستی تشخیص داده نشود، کوچک ترین شکاف هم ممکن است به آسیب های جدی تر تبدیل گردد.
شناخت صحیح دسته بندی ترک های سازه ای و غیر سازه ای، بررسی عمق و جهت ترک و انتخاب روش ترمیم مناسب، مهم ترین اقدامات در جلوگیری از خسارت های آینده می باشد. پس برای آشنایی با انواع ترک های ساختمانی و نحوه ترمیم آن ها تا انتهای مطلب همراه تیرچه باشید.
جهت کسب اطلاعات بیشتر کلیک کنید
علت های به وجود آمدن انواع ترک در ساختمان چیست؟
ترک های ساختمانی در ظاهر ساده به نظر می رسند، اما این نشانه ها می توانند به مرور زمان گسترده شوند و به بافت دیوار یا سقف آسیب وارد نمایند. زمانی که انواع ترک در ساختمان مشاهده می شود باید قبل از هر اقدامی دلیل ایجاد آن مشخص گردد تا تعمیر اصولی صورت بگیرد. علت های رایج ایجاد انواع ترک های ساختمان شامل موارد زیر است:
- تغییر دمای محیط باعث انبساط و انقباض مصالح می شود و این نوسان به لایه های سطحی فشار آورده و ترک های مویی را ایجاد می کند.
- نشست تدریجی خاک زیر ساختمان فشار نا متعادل ایجاد می نماید که دیوار ها را تحت تنش قرار می دهد و سبب ترک های عمودی و طولی در ساختمان می شود.
- فشار جانبی خاک بر دیوار های باربر در ساختمان های قدیمی بیشتر به چشم می آید. اگر طراحی سازه اصولی نباشد، دیوار تحمل بار را از دست می دهد و ترک افقی به وجود خواهد آمد.
- اجرای غیر استاندارد سقف یا بتن ریزی ضعیف مقاومت سازه را کاهش می دهد. این ضعف ساختاری با گذشت زمان خود را به شکل ترک های گسترده در سقف نشان خواهد داد.
- کیفیت پایین مصالح باعث عدم چسبندگی لایه ها می شود. در نتیجه دیوار در برابر رطوبت و تنش مقاومت کمی دارد و سریع ترک می خورد.
در جدول زیر انواع ترک در ساختمان، علت های بروز آن ها و خطراتی که دارند را مشاهده می کنید:
| نوع ترک | محل بروز | علت ها | خطر | نیاز به کارشناس |
| ترک سطحی ریز | سقف و دیوار گچی | تغییر دما و کاهش رطوبت همراه با تنش سطحی | کم | نیاز ندارد |
| ترک افقی | دیوار باربر یا بیرونی | فشار خاک و طراحی نا درست در تحمل نیرو | زیاد | باید بررسی شود |
| ترک عمودی | دیوار داخلی یا خارجی | نشست زمین و ضعف پی سازی | متوسط تا زیاد | بهتر است نظارت شود |
| ترک سقف تیرچه بلوک | سقف بتنی یا آجری | انبساط و انقباض یا بتن ریزی غیر اصولی | متوسط | نیاز به بررسی |
| ترک چند ضلعی | کف بتنی | جمع شدگی بتن یا نشست نسبی سطح | متوسط | در صورت پیشرفت ضروری است |
تشخیص انواع ترک در ساختمان
برای اینکه بتوانیم انواع ترک در ساختمان را درست بشناسیم، قبل از هر چیز باید رفتار ترک را در یک بازه زمانی کوتاه زیر نظر بگیریم. هیچ ترکی بدون دلیل ظاهر نمی شود و روش برخورد با ترک ها زمانی موثر است که ابتدا متوجه شویم ترک ثابت مانده یا در حال پیشروی می باشد.
یکی از نشانه های مهم ترک های زنده، تغییر عرض آن در روز ها یا هفته های بعد از مشاهده اولیه است. اگر شکاف هر بار کمی بیشتر شود یا طول آن گسترش پیدا کند، یعنی نیرو یا عاملی هنوز بر ساختمان اثر می گذارد. ترک هایی نیز وجود دارند که ایجاد شده اند، اما دیگر تغییری نمی کنند.
این دسته که به آن ها ترک های مرده گفته می شود، معمولا خطر فوری ندارند. تشخیص این تفاوت در تعمیر بسیار مهم است. زیرا ترک مرده فقط نیاز به ترمیم سطحی دارد، اما ترک فعال یا رشد کننده نیازمند بررسی دقیق تر و احتمالا اصلاح سازه ای است.
انواع ترک در ساختمان از نظر ساختاری و شکل
انواع ترک در ساختمان را از نظر ساختار و شکل را در ادامه می بینید:
دسته بندی انواع ترک در ساختمان از دید سازه ای
این دسته بندی مشخص می نماید ترک ها چقدر بر استحکام بنا تاثیر دارند و شامل انواع زیر هستند:
- ترک های سازه ای: این ترک ها معمولا عمیق بوده و در اجزای باربر مثل ستون، تیر و سقف پدید می آیند. وجود این ترک ها نشان می دهد بخشی از سازه تحت فشار یا تنش شدید قرار دارد.
- ترک های غیر سازه ای: این ترک ها سطحی بوده و بیشتر در نازک کاری مانند گچ، رنگ یا کنار قاب پنجره دیده می شوند. این نوع ترک ها خطری برای اسکلت اصلی ندارند.
انواع ترک در ساختمان از نظر شکل
این طبقه بندی به ما نشان می دهد ترک چگونه رشد کرده و جهت حرکت تنش در سازه کدام سمت بوده است و شامل موارد زیر می باشد:
- ترک افقی: این دسته از انواع ترک در ساختمان، در راستای طول دیوار شکل می گیرند و اغلب نتیجه فشار جانبی خاک یا ضعف در دیوار چینی هستند.
- ترک عمودی: این ترک ها در مسیر بالا به پایین دیده می شوند و معمولا به علت نشست پی یا اجرای اشتباه دیوار اتفاق می افتند. ترک عمودی اگر عریض باشد نشان دهنده ناپایداری جدی در دیوار خواهد بود.
- ترک مورب یا پلکانی: این نوع ترک شکل زاویه دار داشته و مانند پله روی دیوار های آجری یا بلوکی حرکت می کند. دلیل اصلی بروز آن نشست خاک زیر پی می باشد و اگر روند نشست ادامه داشته باشد ترک هم رشد کرده و به نقاط دیگر منتقل می شود.
نحوه ترمیم انواع ترک در ساختمان
در یک ساختمان، ترک ها با نشانه های ظاهری ساده شروع می شوند، اما اگر دلیل اصلی آن ها را تشخیص ندهیم، به مرور گسترش پیدا کرده و هزینه های سنگینی به بار می آورند. روش های ترمیم انواع ترک در ساختمان عبارتند از:
تزریق رزین اپوکسی
این روش بیشتر برای ترک های عمقی و سازه ای استفاده می شود و با پر کردن فضای خالی، سطح یکپارچه تر و مقاوم تری ایجاد می نماید.
دوخت ترک با گیره یا استیچ کردن
در این تکنیک مسیر ترک باز شده، سپس با میلگرد یا صفحات فلزی مهار می شود.
ترمیم با الیاف کامپوزیت FRP
الیاف FRP بسیار مقاوم و سبک هستند و روی نواحی ترک خورده چسبانده می شوند تا ظرفیت کششی سازه بالا رود.
اجرای FRCM برای انواع ترک در ساختمان
در این روش از مش های معدنی به همراه ملات تقویتی استفاده می شود که ترک های بزرگ تر را پوشش دهند.
مسیر یابی و آب بندی سطح ترک
برای ترک های مویی و سطحی ابتدا مسیر ترک با ابزار باریک ایجاد سپس با مواد درز گیر پُر می شود.
تقویت موضعی با آرماتور یا ورق فولادی
وقتی ترک نشانه ضعف سازه ای باشد، بخشی از عضو بتنی را باز و آرماتور تقویتی را در آن کار می گذارند.
سخن پایانی
انواع ترک در ساختمان پیام خاصی درباره سلامت سازه و کیفیت اجرای آن دارند. شناخت نوع ترک، بررسی محل ایجاد و انتخاب شیوه مناسب برای ترمیم، اصلی ترین اقدام در جلوگیری از تخریب و هزینه های سنگین است. توجه به نشانه های اولیه، استفاده از مصالح استاندارد و بهره گیری از نیروی متخصص می تواند عمر مفید سازه را افزایش دهد.
با درک صحیح رفتار ترک ها و برخورد اصولی با آن ها، امنیت و دوام ساختمان به شکل چشم گیری بهبود خواهد یافت. برای سفارش انواع مختلف تیرچه از جمله تیرچه فلزی و بتنی می توانید به وب سایت تیرچه مراجعه کنید.
سوالات متداول
- از کجا بفهمیم ترک ساختمان خطرناک است؟
اگر ترک به مرور زمان عمیق تر یا بلند تر شود، نشانه ای از مشکل سازه ای است.
- آیا ترک های سطحی نیاز به تعمیر دارند؟
ترک های بسیار نازک معمولا خطرناک نیستند، اما اگر به مرور گسترش پیدا کنند باید ترمیم شوند.
- ترک سقف بیشتر به چه دلیل تشکیل می شود؟
سقف ها در اثر تغییر دما انقباض و انبساط دارند و اگر این حرکت کنترل نشود ترک ایجاد می شود.
- بهترین زمان برای تعمیر ترک چه موقع است؟
زمانی که ترک هنوز فعال نشده و پیشروی کمی دارد، تعمیر نتیجه بهتری دارد.
